Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΦΟΡΤΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Έχετε ακούσει ιστορίες για παχύσαρκους ανθρώπους που είναι χαρούμενοι, σωστά; Λοιπόν όσο ανακουφιστικές και αν ακούγονται, όταν το παιδί σας είναι παχύσαρκο, μπορεί να αποτελεί περισσότερο μύθο παρά πραγματικότητα για την καθημερινότητα του. Δεν υπάρχει κόστος μόνο για την υγεία ενός παιδιού που είναι παχύσαρκο, αλλά η παχυσαρκία έχει και άμεσο αντίκτυπο στον συναισθηματικό του κόσμο. 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΤΙΓΜΑ

Για τα υπέρβαρα παιδιά και τους γονείς τους, η ζωή με επιπλέον κιλά μπορεί να είναι στενάχωρη. Με τον τρόπο του το κοινωνικό στίγμα συνδέεται με το υπερβολικό βάρος και μπορεί να γίνει τόσο επιζήμιο για ένα παιδί όσο οι φυσικές ασθένειες και καταστάσεις που συνοδεύουν την παχυσαρκία. Σε μια κοινωνία που αποδίδει επιβραβεύσεις στο «λεπτό σώμα», μελέτες έχουν δείξει ότι παιδιά ηλικίας 6 ετών μπορεί να συσχετίσουν αρνητικά στερεότυπα σχετικά με το επιπλέον βάρος και να πιστεύουν ότι ένα βαρύ παιδί είναι λιγότερο συμπαθητικό από ένα αδύνατο. 

ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

Είναι αλήθεια ότι μερικά υπέρβαρα παιδιά είναι πολύ δημοφιλή στους συμμαθητές τους, αισθάνονται καλά για τον εαυτό τους και έχουν αρκετή αυτοπεποίθηση. Αλλά γενικά, εάν ένα παιδί είναι παχύσαρκο, είναι πιο πιθανό να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση σε σχέση με τους λεπτότερους συνομηλίκους του. Η χαμηλή αυτοεκτίμησή του μπορεί να μεταφραστεί σε αισθήματα ντροπής για το σώμα του και να οδηγήσει επίσης σε χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο. Πιθανότατα δεν χρειάζεται μια λεπτομερή περιγραφή του πόσο δύσκολη μπορεί να είναι η καθημερινότητα των υπέρβαρων παιδιών. Τα νεαρά παιδιά ακούν από τους συμμαθητές τους και ίσως και από ενήλικες ότι το επιπλέον βάρος που έχουν είναι δική τους υπαιτιότητα. Τους βγάζουν διάφορα παρατσούκλια, υποβάλλονται σε διάφορα πειράγματα ακόμα και εκφοβισμό, το λεγόμενο bulling. Οι πρώην φίλοι τους μπορεί να τους αποφεύγουν ή μπορεί να δυσκολεύονται στη δημιουργία νέων φίλων ή ακόμη να επιλέγονται τελευταίοι σε διάφορα ομαδικά αθλήματα.

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Με όλη αυτή την αναταραχή στη ζωή ενός παιδιού με υπερβολικό βάρος, μπορεί να νιώθει σαν να μην ανήκει πουθενά, σε καμία ομάδα. Μπορεί να βλέπει τον εαυτό του ως διαφορετικό και απομονωμένο από την κοινωνία. Θα αισθάνεται συχνά μόνος και είναι λιγότερο πιθανό από τους υπόλοιπους συνομηλίκους του να περιγράψει τον εαυτό του ως δημοφιλής ή cool. Και όταν όλο αυτό γίνει μέρος της ζωής του, μήνα με το μήνα και χρόνο με το χρόνο, μπορεί να γίνει ένας θλιμμένος και κλινικά καταθλιπτικός άνθρωπος και να κλειστεί στον εαυτό του.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΑΓΗΤΟΥ

Κάποια υπέρβαρα παιδιά μπορεί να αναζητήσουν συναισθηματική ικανοποίηση μέσω του φαγητού, προσθέτοντας ακόμα περισσότερες θερμίδες στο πιάτο τους, την ίδια στιγμή που οι γονείς τους και οι παιδίατροι παροτρύνουν αυτά τα παιδιά να τρώνε λιγότερο. Προσθέτοντας σε αυτό όμως και άλλα συναισθηματικά σκαμπανευάσματα της ζωής τους όπως το άγχος της μετάβασης τους σε μια νέα κοινωνία, δυσκολίες στο σχολείο ή ένα διαζύγιο, είναι καταστάσεις που οδηγούν τα παιδιά σε συστηματική υπερκατανάλωση φαγητού.

ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ

Υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία και συνεχίζουν και στην εφηβεία και πέραν αυτής. Οι υπέρβαροι έφηβοι και ενήλικες μπορεί να αντιμετωπίσουν διάφορες δυσκολίες εξαιτίας του βάρους τους οι οποίες βασίζονται σε προκαταλήψεις και στιγματισμό. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι οι υπέρβαροι νεαροί ενήλικες μπορεί να έχουν μειωμένες πιθανότητες να αποκτήσουν μια καλή θέση εργασίας σε σχέση με τους αδύνατους συνομηλίκους τους και οι υπέρβαρες νεαρές γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες να βγουν ραντεβού σε σύγκριση με φίλες τους που έχουν μέσο βάρος.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ένα υπέρβαρο παιδί να λάβει υποστήριξη και πλήρη αποδοχή από την οικογένειά του προκειμένου να αποκτήσει αυτοπεποίθηση.  Τα παιδιά που είναι υπέρβαρα αλλά είχαν αποδοχή από την οικογένειά τους συνήθως αντιμετωπίζουν το πρόβλημα βάρους τους ως έφηβοι ή νεαροί ενήλικές σε αντίθεση με τα υπέρβαρα παιδιά των οποίων οι οικογένεια δεν μπόρεσε να αποδεχθεί το σώμα τους. 

Επιμέλεια άρθρου: Φαίη Μαυραγάνη, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

Εύκολα και θρεπτικά γεύματα; Ξεκινήστε από το ντουλάπι της κουζίνας

Θέλετε εσείς και η οικογένειά σας να έχετε στο τραπέζι ένα γεύμα θρεπτικό και υγιεινό; Θέλετε να χτίσετε και να αποκτήσετε υγιεινές διατροφικές συνήθειες; Ξεκινήστε τότε από το ντουλάπι της κουζίνας σας, το ψυγείο και τον καταψύκτη!

1. Απομακρύνετε τα έτοιμα φαγητά και τυποποιημένα σνακ

Δεν χρειάζεται να μετατρέψετε ντουλάπια και ψυγείο σε “ναό” υγιεινής διατροφής, αλλά είναι καλύτερο να μην αποθηκεύεται ποσότητες ανθυγιεινών τροφίμων στο σπίτι σας. Ελαχιστοποιήστε τον αριθμό τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητας σε ζάχαρη, γλυκόζη, φρουκτόζη, αλάτι και κορεσμένα ή υδρογονωμένα λιπαρά και φοινικέλαιο. Τέτοια τρόφιμα είναι τα τυποποιημένα μπισκότα, τα κρουασάν, τα τσιπς, οι καραμέλες, οι συσκευασμένοι χυμοί και τα αναψυκτικά, τα δημητριακά με προσθήκη ζάχαρης, οι κατεψυγμένες πίτες και πίτσες, οι έτοιμες σάλτσες, τα έτοιμα γεύματα, τα αλλαντικά. 

Δειτε ποια από τα παραπάνω τρόφιμα έχετε στα ντουλάπια, στο ψυγείο και στην κατάψυξή σας και προσπαθήστε να μην τα ανανεώσετε την επόμενη φορά που θα πάτε στο σούπερ-μάρκετ. Εάν ωστόσο επιλέγετε μερικά από τα τρόφιμα αυτά για το σπίτι σας, τοποθετήστε τα στο πίσω μέρος ή σε ψηλό σημείο στο ντουλάπι και φυλάξτε τα θρεπτικά τρόφιμα στο μπροστινό τμήμα.

2. Επιλέξτε προϊόντα ολικής άλεσης

Τα σιτηρά, τα ζυμαρικά, τα διάφορα είδη ψωμιού, το αλεύρι κ.α. προέρχονται από ποικιλίες ακατέργαστων σιτηρών. Τα ακατέργαστα σιτηρά προσφέρεουν πολλά οφέλη για την υγεία γι’ αυτό και είναι προτιμότερα για όλους. Ένα κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η περιεκτικότητα τους σε φυτικές ίνες , οι οποίες έχουν ευεργετική δράση σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού όπως στη λειτουργία του εντέρου, τη ρύθμιση του σακχάρου κ.ά. Ελέγξτε το μπροστινό μέρος της συσκευασίας των τροφίμων ώστε να γράφει “100% δημητριακά ολικής αλέσεως” ή ελέγξτε τη λίστα των συστατικών για να βεβαιωθείτε ότι το “αλεύρι ολικής” ή τα “δημητριακά ολικής” είναι το πρώτο συστατικό.

3. Επιλέξτε τα κονσερβοποιημένα και κατεψυγμένα προϊόντα προσεκτικά

Πολλά κονσερβοποιημένα ή κατεψυγμένα προϊόντα είναι υψηλά σε αλάτι και συντηρητικά. Επιλέξτε κονσέρβες λαχανικών με την ένδειξη “χωρίς αλάτι” και ξεπλύνετε τα λαχανικά πριν από το μαγείρεμα. Επιλέξτε φρούτα σε κονσέρβα σε 100% χυμό ή νερό, χωρίς τεχνητά γλυκαντικά ή σιρόπια. Προτιμήστε οι κονσέρβες που περιέχουν φασόλια, λαχανικά ή θαλασσινά να περιέχουν νερό ή ελαιόλαδο.

4. Επιλέξτε οργανικά/ βιολογικά προϊόντα σωστά

Τα βιολογικά προϊόντα μπορούν να αξίζουν τα χρήματα εάν πρόκειται να φάτε τη φλούδα ενός τροφίμου (όπως μήλο, μούρα ή πιπεριές). Σε άλλες περιπτώσεις όπως για παράδειγμα, μπανάνες και αβοκάντο, δεν χρειάζεται η δαπάνη χρημάτων. Σε κάθε περίπτωση όταν πρόκειται για ένα τυποποιημένο βιολογικό προϊόν, βεβαιωθείτε ότι όλα τα συστατικά του είναι βιολογικά και όχι μόνο ένα. Επιπλέον, έχετε στο μυαλό σας ότι ένα βιολογικό σνακ μπορεί να περιέχει ακριβώς την ίδια πρόσθετη σάκχαρη και τα “κακής” ποιότητας λιπαρά με ένα απλό. 

5. Αποφύγετε τα trans (υδρογονωμένα) λιπαρά

Τα trans λιπαρά οξέα είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία προέρχονται από φυτικά έλαια, τα οποία έχουν υποστεί βιομηχανική επεξεργασία (υδρογόνωση ή μερική υδρογόνωση) προκειμένου να αποκτήσουν στερεά μορφή ή πιο παχύρρευστη. Τα λιπαρά αυτά οξέα παράγονται και με φυσικό τρόπο σε μερικές τροφές, αλλά σε πολύ μικρές ποσότητες.  Εάν τα συστατικά περιλαμβάνουν “μερικώς υδρογονωμένα” έλαια, περιέχουν trans-λιπαρά και θα πρέπει να αποφεύγονται. Πολλές μαργαρίνες περιέχουν τέτοια λιπαρά, καθώς επίσης και πολλά τυποποιημένα σνακ και έτοιμα γεύματα. Προτιμήστε βούτυρο αγελάδος 100% και αποφύγετε μαργαρίνες και βούτυρα τύπου soft.  

6. Αγοράστε μπαχαρικά και βότανα 

Περιορίστε την ποσότητα του αλατιού που χρησιμοποιείτε στο φαγητό προσθέτοντας βότανα και μπαχαρικά φρέσκα ή αποξηραμένα. Αποφύγετε τις έτοιμες σάλτσες και τους κύβους.

Ειρήνη Μπότση, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

Ποια τρόφιμα είναι κατάλληλα για να ξεκινήσει το μωρό μου να τρώει;

Έφτασε η ώρα για στερεά! Μεταξύ 4 και 6 μηνών τα περισσότερα βρέφη ξεκινούν τις στερέες τροφές. Με τι τρόφιμα είναι ωστόσο καλύτερα να ξεκινήσετε; Οι απόψεις πολλές! Ωστόσο σύμφωνα με τις πιο σύγχρονες επιστημονικές οδηγίες είναι σημαντικό να γίνει η σωστή αρχή που θα βοηθήσει το μωρό σας να τρώει ισορροπημένα για πάντα!

Αναλυτικές οδηγίες εισαγωγής στερεών

4-9 μηνών

Μια περίοδος ναι μεν διασκεδαστική αλλά συγχρόνως και κατάλληλη ώστε να αναγνωρίσετε τις γευστικές του προτιμήσεις οι οποίες διαρκώς θα αλλάζουν. Ξεκινήστε με τροφές πλούσιες σε σίδηροΜέχρι αυτή την ηλικία, τα αποθέματα σιδήρου από τη γέννηση, αρκούσαν, αλλά πλέον χρειάζεται καθημερινή πρόσληψη σιδήρου από τις τροφές για τη σωστή ανάπτυξή του αλλά και την καλή λειτουργία του εγκεφάλου του. Το κρέας και τα δημητριακά εμπλουτισμένα με σίδηρο είναι καλές επιλογές για το ξεκίνημα. Μπορείτε να προσθέσετε λίγο νερό ή γάλα, είτε μητρικό είτε φόρμουλας, στα δημητριακά ή το κρέας προκειμένου να το κάνετε σούπα. Καθώς το μωρό πηγαίνει όλο και καλύτερα με τη εισαγωγή του φαγητού, χρησιμοποιείτε όλο και λιγότερο υγρό. Μην περιμένετε το μωρό να τρώει όλη τη ποσότητα φαγητού από την αρχή καθότι είναι φυσικό τις πρώτες φορές να χρειασθεί περισσότερος χρόνος για τη σίτιση ώστε να προσαρμοστεί ακόμη και να αρνηθεί την ίδια τη σίτιση.

Πως θα δώσω κρέας στο μωρό μου

Εισαγωγή στα Λαχανικά

Εφόσον το μωρό σας έχει προσαρμοστεί στις τροφές πλούσιες σε σίδηρο (κάτι που μπορεί να διαρκέσει μερικές ημέρες ακόμη και εβδομάδες), έφτασε η ώρα για τα λαχανικά. Τα πράσινα φασόλια, τα καρότα, τα κολοκυθάκια, ο αρακάς, οι γλυκοπατάτες και το αβοκάντο σε μορφή πολτού, αποτελούν καλές επιλογές για το ξεκίνημα. Ξεκινήστε με ένα λαχανικό κάθε φορά, προκειμένου να έχετε τη δυνατότητα να παρατηρείτε τυχόν σημάδια ευαισθησίας. Συζητήστε με το παιδίατρο, εάν παρατηρήσετε σημάδια εξανθήματος, κνίδωσης, ξηροδερμίας ή συριγμού.

Εισαγωγή στα Φρούτα

Εφόσον το μωρό σας έχει προσαρμοστεί στα λαχανικά είστε έτοιμοι να προσθέσετε τα φρούτα, με τη κατανάλωση όμως των τροφών πλούσιων σε σίδηρο και των λαχανικών να εξακολουθεί να είναι καθημερινή. Δώστε στο μωρό σας να δοκιμάσει μικρή ποσότητα πολτοποιημένου ή πολύ μαλακού φρούτου, ένα κάθε φορά. Οι επιλογές είναι αρκετές ξεκινήστε με μήλο, μπανάνα, αχλάδι, ροδάκινο, βανίλια, πεπόνι, μάνγκο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μικρή ποσότητα (1-2 κουταλιές σούπας) φρεσκοστυμμένου χυμού πορτοκαλιού για να πολτοποιήσετε τα φρούτα.

Τι δεν χρειάζεται το μωρό σας;

Τα φρούτα και τα λαχανικά έχουν την ιδανική γεύση για το μωρό σας και δεν χρειάζεται να προσθέσετε ζάχαρη, αλάτι, μέλι ή κάτι άλλο. Το να καλύπτουμε με πρόσθετα τις φυσικές γεύσεις δεν βοηθάμε το μωρό να μάθει να τρώει ισορροπημένα. Επιπλέον, το μέλι, μπορεί να περιέχει σπόρους Clostridium Botulinum, βακτήρια που προσβάλλουν το γαστρεντερικό σύστημα και μπορεί να προκαλέσουν μία ασθένεια που ονομάζεται αλλαντίαση, μια παραλυτική ασθένεια που οφείλεται στη δράση νευροτοξίνης. 

Αποφύγετε να δίνετε έτοιμες βρεφικές τροφές στο μωρό σας, αν ωστόσο χρησιμοποιήσετε κάποια βεβαιωθείτε ότι δεν περιέχει κάποιο από τα παρακάτω συστατικά: αλάτι, ζάχαρη, γλυκόζη, φρουκτόζη, δεξτρόζη. Διαβάστε με προσοχή τις ετικέτες των τροφών και αποφύγετε επίσης όσες περιέχουν φοινικέλαιο, γαλακτοματοποιητές, τεχνητά χρώματα και αρώματα και συντηρητικά τύπου Ε.

Τι να περιμένετε όταν το μωρό ξεκινήσει τις στερεές τροφές;

Με την εισαγωγή στερεών τροφών, το μωρό μπορεί να φτύσει τη τροφή ή ακόμη και να κάνει αστείες γκριμάτσες όταν τη δοκιμάζει. Αυτό είναι κάτι φυσιολογικό και δεν σημαίνει ότι δεν του αρέσει το φαγητό, απλώς είναι μια φυσιολογική αντίδραση σε μια εντελώς νέα γεύση και εμπειρία που δεν είχε ξανά. Τα μωρά χρειάζονται πολύ χρόνο και επαναλαμβανόμενες δοκιμές για να δεχτούν νέες γεύσεις και υφές. Στη πραγματικότητα, ένα μωρό μπορεί να χρειαστεί να δοκιμάσει μια τροφή 15 με 20 φορές μέχρι να αρχίσει να του αρέσει. Είναι πολύ σημαντικό να θυμάστε ότι θα πρέπει να προσφέρετε την ίδια τροφή πολλές φορές προτού δεχτείτε κατά κάποιο τρόπο ότι το μωρό σας την έχει απορρίψει.

Φυσικά θα πρέπει να είστε προτοιμασμένοι για την ακαταστασία που θα επικρατεί! Το μωρό εξερευνά με ενθουσιασμό των κόσμο των στερεών τροφών, οπότε εξοπλιστείτε με πολύ υπομονή και θετική ενέργεια!

Γιατί έχει σημασία η ποικιλία;

Όταν το μωρό έχει δοκιμάσει μια ποικιλία τροφών, με ένα μόνο συστατικό τη φορά, η πραγματική διασκέδαση μπορεί να ξεκινήσει! Μπορείτε να συνδυάσετε γεύσεις, όπως μπιζέλια με καρότα, κοτόπουλο με γλυκοπατάτες ή δημητριακά με μπανάνεςΜπορείτε να συνεχίσετε να επεκτείνετε το γευστικό του ορίζοντα, με ένα καινούργιο φαγητό κάθε φορά, ενώ συνεχίζετε να προσφέρετε τρόφιμα που έχει ήδη δοκιμάσει, ακόμα και εκείνα που στο παρελθόν είχε απορρίψει. Μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να εγκαταλείψετε την προσπάθεια μετά από έξι ανεπιτυχείς προσπάθειες με τα πράσινα φασόλια για παράδειγμα, αλλά αξίζει τον κόπο η επόμενη φορά που θα δείτε ότι ξαφνικά τα τρώει. Είναι πολύ σημαντικό να υποστηρίξετε το μωρό σας να μάθει σε μια ποικιλία από υγιεινά τρόφιμα από τη βρεφική ηλικία προκειμένου να αποφύγετε την επιλεκτική διατροφή αργότερα.

Κωσταντίνα Σιάχου, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

Βασικές γνώσεις βρεφικής διατροφής για φροντιστές και babysitters

Η αναζήτηση βοήθειας για τη σωστή φροντίδα του μωρού σας, μπορεί να είναι και το σημαντικότερο βήμα που θα κάνετε για να βελτιώσετε τόσο τη δική σας ζωή όσο και του παιδιού σας. Αυτό που δεν θα πρέπει να ξεχνάτε είναι ότι κανείς άλλος πέρα από εσάς δεν γνωρίζει καλύτερα το μωρό σας και τις ιδιαιτερότητές του. Προκειμένου να υποστηρίξετε τον υποψήφιο φροντιστή του μωρού σας, π.χ. τη γιαγιά ή τη babysitter, να το γνωρίσει καλύτερα και γρηγορότερα, εξασφαλίστε ότι γνωρίζει τα παρακάτω:

Σημάδια πείνας & τρόποι ταΐσματος

Είναι σημαντικό από την αρχή να ξεκαθαρίσετε ποιες είναι οι κατάλληλες τροφές για αυτό. Βρέφη έως 6 μηνών θα πρέπει να σιτίζονται αποκλειστικά με μητρικό γάλα ή βρεφική φόρμουλα (τουλάχιστον για τους 4 πρώτους μήνες). Οποιαδήποτε άλλη τροφή θα πρέπει να απαγορεύεται αυστηρά και θα πρέπει να αποθαρρύνονται οι όποιοι πειραματισμοί χωρίς την έγκρισή σας.

Ένα τυπικό σημάδι πείνας του μωρού σας μπορεί να είναι το να βάζει τα χέρια του στο στόμα και να πιπιλάει τα δάχτυλά του. Ανεξάρτητα από το πώς το μωρό σας δείχνει ότι πεινά ή έχει χορτάσει, όποιος φροντίζει το μωρό θα πρέπει να μάθει να αναγνωρίζει τα σημάδια πείνας και να το ταΐζει μόνο όταν πεινάει και όχι συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Επιπλέον, θα πρέπει να μάθει πώς το μωρό σας δείχνει ότι έχει χορτάσει και να σέβεται απόλυτα τα μηνύματα κορεσμού του, χωρίς να προσπαθεί να το ταΐσει λίγο ακόμη. Ξεκαθαρίστε ότι προτιμάτε να σταματήσει να ταΐζει το μωρό όταν αυτό δείχνει χορτάτο ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα περισσέψει μητρικό γάλα ή φόρμουλα. 

Ερωτήσεις που αφορούν στη σίτιση με μπουκάλι

1. Ταΐζετε το μωρό βάσει προγράμματος ή όποτε πεινάει; Μέχρι την ηλικία των 12 μηνών συνιστάται να ταΐζουμε τα βρέφη μόνο όταν πεινάνε (σίτιση κατ’ απαίτηση – feeding on demand) και μέχρι να χορτάσουν.

2. Πώς ταΐζετε το μωρό με το μπουκάλι; Μέχρι την ηλικία των 6 μηνών τουλάχιστον συνιστάται να κρατάμε το βρέφος καθώς το ταΐζουμε και όχι να στηρίζουμε το μπουκάλι σε μαξιλάρια ώστε να το πίνει ξαπλωτό στην κούνια ή το ρηλάξ. Μετά τους 6 μήνες, σταδιακά, το μωρό μπορεί να μάθει να κρατάει μόνο του το μπουκάλι.

Ερωτήσεις που αφορούν στα στερεά τρόφιμα, το νερό και τους χυμούς 

3. Τι μπορεί να φάει ή να πιεί ένα μωρό μέχρι την ηλικία των 4-6 μηνών; Για τους πρώτους 4-6 μήνες η babysitter θα πρέπει να γνωρίζει ότι μπορεί να δώσει στο μωρό αποκλειστικά μητρικό γάλα ή φόρμουλα εμπλουτισμένη με σίδηρο.

4. Όταν το μωρό αρχίσει τις στερεές τροφές, μεταξύ 4-6 μηνών, τι θα του δίνετε; Όταν τα μωρά ξεκινούν τις στερεές τροφές θα πρέπει η σύσταση του φαγητού, αλεσμένα ή μαλακά, να είναι πάντα η ενδεδειγμένη. Στο μωρό θα πρέπει να προσφέρονται μαγειρεμένα λαχανικά, δημητριακά και τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνη και σίδηρο, καθώς και ωμά ή μαγειρεμένα φρούτα. Στο παιδί δεν θα πρέπει να προσφέρονται τρόφιμα που περιέχουν ζάχαρη ή αλάτι, επεξεργασμένα-έτοιμα σνακ, τρόφιμα που αποτελούν κίνδυνο πιγμού ή αλλεργιών σύμφωνα με τον παιδίατρο του μωρού. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η babysitter να καταγράφει τι τρώει το μωρό μέσα στη μέρα, αλλά και να έχει αναλυτικές οδηγίες σχετικά με το φαγητό που θα πρέπει να του προσφέρει.

5. Μπορεί το μωρό να πίνει χυμούς, νερό και άλλα αφεψήματα π.χ. χαμομήλι; Τα μωρά έως 4-6 μηνών τρέφονται αποκλειστικά με μητρικό γάλα ή φόρμουλα εμπλουτισμένη με σίδηρο. Μετά τους 4-6 μήνες μπορούν να πιουν νερό ενώ αφεψήματα μπορούν να καταναλώνουν μόνο κατόπιν οδηγίας του παιδιάτρου. Οι χυμοί θεωρούνται ακατάλληλοι για μωρά κάτω των 12 μηνών. Μετά τους 12 μήνες τα παιδιά μπορούν να καταναλώσουν έως 120ml φρεσκοστιμμένου χυμού την ημέρα.

Τρόποι για να ηρεμήσει ένα μωρό που δεν πεινά

Κάθε μωρό έχει ώρες μέσα στην ημέρα όπου έχει διάφορα ξεσπάσματα σε μία προσπάθεια διαχείρισης των συναισθημάτων του. Ο άνθρωπος που το φροντίζει θα πρέπει να ξέρει πώς να καταπραΰνει τον εκνευρισμό του. Κλασική ή ροκ μουσική; Ένα τραγουδάκι; Ένα παραμύθι; Βόλτα με το καρότσι; Ποια είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος για το μωρό σας; Όποια και αν είναι η μέθοδος που λειτουργεί καλύτερα, θα πρέπει να τη μοιραστείτε μαζί του. Είναι σημαντικό ο φροντιστής να μπορεί να ξεχωρίσει πότε το μωρό σας πεινά, πότε νηστάζει και πότε είναι εκνευρισμένο. 

Σημάδια κούρασης και νήστας 

Πως δείχνει το μωρό σας ότι νηστάζει; Μήπως τρίβει τα μάτια του, τραβάει τα αυτιά του ή ακουμπά το κεφάλι του στον ώμο σας; Αυτά ή άλλα σημάδια θα βοηθήσουν το φροντιστή να ξέρει πότε θα το βάλει για ύπνο και όχι να το ταΐσει ή απλά να το ηρεμίσει. Αν το μωρό σας κοιμάται συγκεκριμένες ώρες, ενημερώστε τον φροντιστή σχετικά όπως και για τη ρουτίνα του ύπνου. Ένα μπάνιο, ένα νανούρισμα; Ενημερώστε τον ακόμη αν τρώει το μωρό όταν ξυπνά κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Είναι σημαντικό ο άνθρωπος που φροντίζει το μωρό σας να ακολουθεί με ευβλάβεια τις συμβουλές σας προκειμένου να μην δώσει στο μωρό σας να φάει κάτι που δεν πρέπει, να μην το ταΐζει χωρίς εκείνο να πεινά και να το βάζει για ύπνο όταν νηστάζει ώστε να είστε ήσυχη ότι το μωρό σας λαμβάνει τη σωστή φροντίδα. Επίσης είναι πολύ σημαντικό ο φροντιστής ή η babysitter να δίνει αξία στο υγιεινό τρόπο ζωής, να κατανοεί πλήρως τους κανόνες ασφαλούς σίτισης των βρεφών και να εφαρμόζει κατά γράμμα τις οδηγίες σας. 

Επιμέλεια άρθρου:

Ειρήνη Μπότση, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια 

Γιώργος Ιατρούδης, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελοντής

Τελικά ο χυμός φρούτων είναι σύμμαχος ή εχθρός της ισορροπημένης διατροφής;

Με μια πρώτη ματιά είναι φυσικό να πιστεύουμε ότι ο χυμός φρούτων έχει οφέλη για την υγεία και θα πρέπει να αποτελεί κομμάτι της διατροφής μας. Ωστόσο, ακόμη και οι φρεσκοστυμμένοι χυμοί δεν αποτελούν πάντα μια ισορροπημένη επιλογή!

Σε τι υπερτερούν τα φρούτα έναντι των χυμών;

Το φρούτο ολόκληρο μαζί με τη φλούδα του αποτελεί πλούσια πηγή φυτικών ινών, οι οποίες έχουν πολλαπλά οφέλη για τον οργανισμό. Συγκεκριμένα, έχουν θετική επίδραση στην εντερική λειτουργία και επιταχύνουν το αίσθημα κορεσμού. Επιβραδύνουν επίσης τη διαδικασία της πέψης με αποτέλεσμα να μας κρατάνε περισσότερη ώρα χορτάτους και να οδηγούν σε καλύτερο έλεγχο της όρεξης. Παράλληλα, επιβραδύνουν την απορρόφηση των σακχάρων του φρούτου με αποτέλεσμα την καλύτερη ρύθμιση της ινσουλίνης. Επιπλέον, η φλούδα και οι μεμβράνες των φρούτων περιέχουν αντιοξειδωτικά και φυτοθρεπτικά συστατικά, βιταμίνες και ανόργανα άλατα.

Ένα ποτήρι χυμού περιέχει σίγουρα περισσότερα σάκχαρα από ένα φρούτο, ενώ τα σάκχαρα αυτά απορροφόνται πιο γρήγορα από τον οργανισμό προκαλώντας σε πολλές περιπτώσεις υπερέκκριση ινσουλίνης. Ένα ποτήρι χυμού έχει επίσης τριπλάσιες ή τετραπλάσιες θερμίδες από ένα φρούτο, αφού για να γεμίσει ένα ποτήρι χρειάζεται να στυφτούν τουλάχιστον 3-4 φρούτα. Εάν το κάθε φρούτο έχει 60 θερμίδες τότε ένα ποτήρι χυμού θα έχει τουλάχιστον 180-240 θερμίδες. Συμπερασματικά, οι χυμοί περιέχουν περισσότερες θερμίδες, λιγότερες φυτικές ίνες και περισσότερα απλά σάκχαρα από τα φρούτα. 

Αποτελεί ο χυμός ένα υγιεινό σνακ για τα παιδιά;

Η ψευδής αντίληψη ότι ο χυμός αποτελεί υγιεινή επιλογή για τα παιδιά πρέπει να αλλάξει από τους ίδιους τους γονείς, πολλοί από τους οποίους προσφέρουν χυμό στα παιδιά τους σε καθημερινή βάση. Μελέτες σε νεογνά και παιδιά προσχολικής ηλικίας δείχνουν μια προτίμηση σε τρόφιμα και ροφήματα που έχουν γλυκιά γεύση κι έτσι ορισμένα παιδιά έχουν τη τάση να υπερκαταναλώνουν χυμούς. Η υπερβολική κατανάλωση χυμού φρούτων έχει συσχετιστεί με αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και παχυσαρκία. Επιπλέον, στα παιδιά που πίνουν περισσότερο από ένα ποτήρι χυμού την ημέρα παρατηρείται συχνά μειωμένη πρόσληψη γάλακτος και χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης.

Συστάσεις

  • Τα παιδιά θα πρέπει να ενθαρρύνονται να τρώνε ολόκληρα φρούτα για να ανταποκριθούν στην συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη φρούτων και θα πρέπει να εκπαιδεύονται σχετικά με τα οφέλη τους. 
  • Ο χυμός δεν πρέπει να εισάγεται στη διατροφή των βρεφών πριν από την ηλικία των 12 μηνών.
  • Η πρόσληψη φρεσκοστυμμένου χυμού θα πρέπει να περιορίζεται σε 120ml την ημέρα για νήπια 1 έως 3 ετών και σε 120-180 ml την ημέρα για παιδιά ηλικίας 4 έως 6 ετών. Τα παιδιά ηλικίας 7 έως 18 ετών μπορούν να καταναλώνουν έως 240ml χυμού την ημέρα 

American Academy of Pediatrics, May 2017

Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι ανάγκες σε υγρά των παιδιών τους καλύπτονται από το μητρικό γάλα, τη βρεφική φόρμουλα ή το αγελαδινό γάλα για μωρά μεγαλύτερα του ενός έτους και φυσικά το νερό. Το γάλα περιέχει περίπου το ένα τρίτο των σακχάρων του χυμού και αποτελεί πηγή πρωτεΐνης, ασβεστίου, βιταμίνης D και μαγνησίου που χρειάζονται τα αναπτυσσόμενα παιδιά. Βεβαιωθείτε ότι ο παιδικός σταθμός, το νηπιαγωγείο ή το σχολείο ακολουθούν τις τρέχουσες οδηγίες και παρέχουν μόνο νερό, γάλα και φρεσκοστιμμένο χυμό στις ενδεδειγμένες ποσότητες. Τέλος, για τα παιδιά που δεν τρώνε φρούτα & λαχανικά κι έτσι ο φρεσκοστυμμένος χυμός μπορεί να αποτελεί τη μοναδική πηγή βιταμίνων για αυτά μπορείτε να προσφέρετε χυμό φρούτων μαζί με χυμό λαχανικών καθώς λαχανικά περιέχουν λιγότερα σάκχαρα και εμπλουτίζουν το συνολικό θρεπτικό περιεχόμενο.

Ειρήνη Μπότση, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

Συμβουλές για τη διαχείριση των παιδικών νευρικών ξεσπασμάτων (tantrums), χωρίς φαγητό!

Είστε γονείς μικρών παιδιών και έρχεστε καθημερινά αντιμέτωποι με παιδικά νευρικά ξεσπάσματα (tantrums), αναίτιες φωνές και κλάματα; Εάν ναι, μην απελπίζεστε. Όλα αυτά είναι φυσιολογικά!

Όλα τα μικρά παιδιά, θυμώνουν, απαιτούν και ενοχλούνται. Κι αυτό γιατί στις μικρές ηλικίες, κυρίως μεταξύ 18 και 36 μηνών, τα παιδιά ακόμα προσπαθούν να καταλάβουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους. Μήπως όμως προσπαθείτε να κερδίσετε τον “πόλεμο” αυτό προσφεροντάς διάφορες λιχουδιές; Στην παραγματικότητα, υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι να διαχειριστείτε το θυμό, τα νεύρα και όλα τα αρνητικά συναισθήματα τους  χωρίς λιχουδιές.

Γιατί η διαχείριση μέσω του φαγητού δημιουργεί προβλήματα;

Όταν ένα 2 ετών παιδί σας εκφράζει το θυμό του, μια εύκολη λύση για να το ηρεμήσετε είναι να του δώσετε φαγητό ή ακόμη καλύτερα γλυκό. Γιατί όμως η προσέγγιση αυτή δεν είναι κατάλληλη; Το παιδί στο οποίο προσφέρονται λιχουδιές για να συμπεριφερθεί καλά και να ηρεμήσει, μαθαίνει πρακτικά ότι ο θυμός και τα διάφορα ξεσπάσματα ανταμοίβονται και αρχίζει ασυναίσθητα να προκαλεί ακριβώς αυτή την εξέλιξη. Δηλαδή, θυμώνει και απαιτεί λιχουδιές γνωρίζονται ότι σύντομα η “επιβράβευση” θα έρθει. Με τον καιρό γίνεται όλο και δυσκολότερο να διαχειριστεί κανείς το παιδί χωρίς να προσφέρει γλυκά ή φαγητό και με αυτόν τον τρόπο το παιδί τρώει περισσότερο από όσο χρειάζεται, τρώει πιο ανθυγιεινά αλλά κυρίως αρχίζει να χρησιμοποιεί το φαγητό προκειμένου να αντιμετωπίσει τα συναισθήματά του.

Η συναισθηματική υπερφαγία αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες διατροφικές διαταραχές που ταλαιπώρουν παιδιά, εφήβους και ενηλίκες και συνδέονται με παχυσαρκία και χαμηλή αυτοπεποίθηση. Η συναισθηματική υπερφαγία έχει τις ρίζες της στις μικρές ηλικίες (από 18 μηνών έως 6 ετών), τότε δηλαδή που χτίζεται και η σχέση του παιδιού με το φαγητό. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βοηθήσουμε τα παιδιά να μάθουν να διαχωρίζουν το φαγητό από τα συναισθήματά τους και ένα τρόπος είναι να αποφεύγουμε να τους προσφέρουμε φαγητό όταν είναι εκνευρισμένα, θυμωμένα, αναστατωμένα ή στενοχωρημένα.

Συμβουλές για την αποτελεσματική διαχείρηση των παιδικών νευρικών ξεσπασμάτων χωρίς τη χρήση φαγητού

Τα παιδιά μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τα συναισθήματά τους βλέποντας τους ενήλικες, γι ‘αυτό προσπαθήστε να παραμείνετε υπομονετικοί και να δώσετε το καλό παράδειγμα.

Αναγνωρίστε τα συναισθήματά τους.

Μιλήστε ήρεμα, σταθερά, με αγάπη. Αναγνωρίστε τα συναισθήματά τους και βοηθήστε τα να τα εκφραστούν με λέξεις. Παράδειγμα: “Βλέπω ότι είσαι λυπημένος. Πες μου τι σε στεναχωρεί;

Αποθαρρύνετε στη συμπεριφορά και όχι το συναίσθημα.

Πείτε τους ξεκάθαρα ότι παρόλο που αισθάνονται λυπημένα ή θυμωμένα ο τρόπος που αντιδρούν δεν είναι σωστός. Παράδειγμα: “Ξέρω ότι είσαι αναστατωμένος, αλλά δεν χρειάζεται να φωνάζεις και να χτυπάς τα πόδια σου.

Δώστε τους την αίσθηση του ελέγχου.

Τα νήπια επιθυμούν να νιώθουν ότι έχουν τον έλεγχο, οπότε όταν βρίσκονται σε κατάσταση θυμού, προσφέρετε τους τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε 2 εναλλακτικές που τους προτείνετε. Παράδειγμα: “Θέλεις να πιεις νερό σε κόκκινη ή μπλε κούπα;

Όταν ηρεμούν, επαινέστε τα.

Μετά από ένα ξέσπασμα θυμού, όταν το παιδί έχει πλέον ηρεμήσει, επαινέστε το γι’αυτό. Τα μικρά παιδιά θα βιώσουν τη στιγμή αυτή ως μια θετική εμπειρία που τους έκανε να αισθανθούν ανακούφηση αλλά και αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να ηρεμήσουν τον εαυτό τους. Συνεπώς, η θετική ενίσχυση της καλής συμπεριφοράς που έπεται της “κακής”, είναι το κλειδί στη λύση του προβλήματος!

Τρόποι για να προλάβετε τα ξεσπάσματα

Εάν το παιδί σας είναι έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού, μπορείτε να δοκιμάσετε τις παρακάτω συμβουλές:

Βοηθήστε το παιδί να μάθει τις προσδοκίες σας. 

Εξηγήστε από πριν τι περιμένετε από αυτό. Αναγνωρίστε και επαινέστε πάντα την καλή του συμπεριφορά. Δώστε παραδείγματα μέσα από παιχνίδια και role playing.

Απομακρύνετε αντικείμενα (και λιχουδιές!) που αποτελούν αιτία ξεσπασμάτων, από το οπτικό του πεδίο.

Συχνά τα μικρά παιδιά θυμώνουν και ξεσπούν όταν βλέπουν κάτι που θέλουν αλλά δεν μπορούν να έχουν. Π.χ. το κινητό σας ή ένα διακοσμητικό που σπάει. Αυτή η κατάσταση μπορεί να προληφθεί εάν φροντίζουμε αυτά τα αντικείμενα να είναι έξω από το πεδίο όρασής του και έτσι εκείνο τα αποβάλλει από το μυαλό του. Οι λιχουδιές, π.χ. μπισκότα, σοκολατίτσες κλπ, οι οποίες βρίσκονται πάνω στον πάγκο ή το τραπέζι της κουζίνας μπορεί να αποτελέσουν συχνή αιτία ξεσπασμάτων καθώς το παιδί τα βλέπει και τα ζητά. Προσπαθήστε να έχετε τέτοια τρόφιμα μέσα σε ένα ντουλάπι που το παιδί δεν φτάνει να ανοίξει. 

Διατηρείστε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου και φαγητού.

ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΤΕ: Τα ξεσπάματα είναι πιο πιθανό να συμβούν όταν ένα μικρό παιδί πεινά ή νυστάζει. Φροντίστε να μην περνάνε περισσότερες από 3 ώρες χωρίς να προσφέρετε γεύμα ή σνακ και τηρήστε με ευβλάβεια το ωράριο ύπνου του.  

Ειρήνη Μπότση, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

Πρεβιοτικά vs Προβιοτικά

Πιθανότατα να έχετε ακούσει για τα πρεβιοτικά και τα προβιοτικά, αλλά γνωρίζετε τι είναι;

Διάφορες έρευνες έχουν εντοπίσει συγκεκριμένα λειτουργικά συστατικά των τροφίμων που μπορούν να βελτιώσουν την υγεία μας. Τα πρεβιοτικά και τα προβιοτικά αποτελούν δύο τέτοια συστατικά. Παρόλο που είναι διαθέσιμα και ως συμπληρώματα διατροφής, τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά, βρίσκονται ως φυσικά συστατικά σε απλά, καθημερινά τρόφιμα από τα οποία απορροφώνται  από τον οργανισμό μας πολύ εύκολα.

Τι είναι τα πρεβιοτικά και τι κάνουν;

Τα πρεβιοτικά, είναι φυσικά, μη εύπεπτα συστατικά των τροφίμων, τα οποία ουσιαστικά τρέφουν και βοηθούν την ανάπτυξη και διατήρηση των ήδη υπάρχοντων ευεργετικών βακτηρίων της εντερικής χλωρίδας, όπως είναι οι φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες και οι ινουλίνες. Τα πρεβιοτικά μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία και την υγεία του γαστρεντερικού συστήματος καθώς και να ενισχύσουν την απορρόφηση του ασβεστίου και του μαγνησίου στο παχύ έντερο. Ενδυναμώνουν, επίσης, το προστατευτικό «τείχος» του εντέρου, ώστε να εμποδίζουν τη διέλευση παθογόνων μικροοργανισμών, που μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες δράσεις (π.χ. διάρροιες), παρεμποδίζουν ή επιβραδύνουν την ανάπτυξη όγκων του εντέρου.

Η βασική τους διαφορά με τα προβιοτικά είναι ότι τα πρεβιοτικά δεν περιέχουν τους ίδιους τους μικροοργανισμούς, αλλά τα απαραίτητα συστατικά για την την καλή λειτουργία των μικροοργανισμών. Έχουν αντίστοιχες δράσεις με τα προβιοτικά, ωστόσο όχι στον ίδιο βαθμό και με την ίδια αμεσότητα. Κι αυτό γιατί τα πρεβιοτικά δρουν έμμεσα, ενισχύοντας ουσιαστικά τα προβιοτικά

Τα πρεβιοτικά στην διατροφή μας.

Για να συμπεριλάβουμε περισσότερα πρεβιοτικά στη διατροφή μας μπορούμε να καταναλώνουμε τρόφιμα όπως: μπανάνες, κρεμμύδια, σκόρδο, πράσα, σπαράγγια, αγκινάρες, σόγια και τρόφιμα ολικής άλεσης.

Τι είναι τα προβιοτικά και τι κάνουν;

Όταν μιλάμε για προβιοτικά συστατικά αναφερόμαστε σε ειδικούς ζωντανούς μικροοργανισμούς -«καλά» βακτήρια- τα οποία βρίσκονται φυσιολογικά στο έντερό μας. Οι μικροοργανισμοί αυτοί επιζούν κατά τη διαδικασία της πέψης και περνούν στο έντερο, όπου και ασκούν την ευεργετική τους δράση, συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας, βελτιώνοντας την ισορροπία της εντερικής χλωρίδας. Με άλλα λόγια, η κατανάλωση τροφών που περιέχουν προβιοτικά ενισχύει και αποκαθιστά όπου χρειάζεται την εντερική χλωρίδα. Μάλιστα, μερικά στελέχη αυτών των ζωντανών μικροοργανισμών μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη συγκεκριμένων συμπτωμάτων αλλεργίας, να μειώσουν τα συμπτώματα δυσανεξίας στη λακτόζη κ.α. Επιπλέον, οι προβιοτικοί μικροοργανισμοί, μπορούν να προσκολληθούν σε ορισμένα χημικά καρκινογόνα και να καταστείλουν τη δράση τους. 

Τα προβιοτικά στη διατροφή μας.

Για να ενισχύσουμε τον οργανισμό μας με προβιοτικά συστήνεται να καταναλώνουμε γιαούρτια, τυριά μετά από ωρίμανση, προϊόντα κεφίρ, ρευστά όξινα γάλατα καθώς και λάχανο τουρσί. Τα περισσότερα προβιοτικά προϊόντα έχουν οξυγαλακτικά βακτήρια που ανήκουν σε διαφορετικά γένη (τα συνηθέστερα από τα οποία είναι Bifidobacterium και Lactobacillus).

Τι κάνει τα Πρεβιοτικά και τα Προβιοτικά ένα «Δυνατό Δίδυμο»;

«Τελικά ποια είναι καλύτερα τα πρεβιοτικά ή τα προβιοτικά;».

Η απάντηση είναι ότι και τα δύο έχουν σημαντική επίδραση στην καλή λειτουργία του γαστρεντερικού, του ανοσοποιητικού συστήματος και την καλή υγεία του οργανισμού. Τα μεν πρεβιοτικά αποτελούν προαγωγούς των βακτηριδίων και τα προβιοτικά αποτελούν τα καλά βακτήρια, τα οποία συνεργάζονται. Με άλλα λόγια τα πρεβιοτικά αποτελούν «τροφή» για τα προβιοτικά, τα οποία αποκαθιστούν και βελτιώνουν την υγεία του γαστρεντερικού συστήματος. Ωστόσο, τα προβιοτικά προϊόντα δρουν πιο άμεσα, παρέχοντας τα συστατικά εκείνα που προστατεύουν, ενώ τα πρεβιοτικά δρουν λίγο πιο έμμεσα ενισχύοντας τα ήδη υπάρχοντα προστατευτικά συστατικά. Τα προϊόντα που συνδυάζουν πρεβιοτικά και προβιοτικά ονομάζονται συμβιοτικά, π.χ γιαούρτι με μπανάνα.

Τα πρεβιοτικά και τα προβιοτικά αποτελούν “κλειδιά” για την καλή υγεία του εντέρου. Ενσωματώνοντας στη διατροφή μας λειτουργικά τρόφιμα που προωθούν την υγεία, όπως τρόφιμα που περιέχουν πρεβιοτικά και προβιοτικά, δημιουργούμε έναν πιο υγιή οργανισμό.

Φαίη Μαυραγάνη, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Εθελόντρια

0
Connecting
Please wait...
Send a message

Sorry, we aren't online at the moment. Leave a message.

Your name
* Email
* Describe your issue
Login now

Need more help? Save time by starting your support request online.

Your name
* Email
* Describe your issue
We're online!
Feedback

Help us help you better! Feel free to leave us any additional feedback.

How do you rate our support?
No Favorites Has Been Added!